Melissus (Μέλισσος) van
Samos (5e eeuw vC), een
van de laatste wijsgeren van de eleatische school,
volgeling van Parmenides. Tijdens de opstand van
zijn vaderstad tegen Athene (441-439) behaalde hij
als admiraal van de samische vloot een overwinning
op Pericles,
maar werd later door deze verslagen.
M. volgde trouw Parmenides' leer van de onveranderlijkheid
en onbeweeglijkheid van het ene en
ondeelbare zijnde, maar leerde - in tegenstelling tot
zijn meester - dat het zijnde ἄπειρον (onbegrensd)
is, d.w.z. geen begin en geen einde heeft, niet in de
tijd, maar ook niet in de ruimte. Aan deze stelling
ontleende hij vervolgens nieuwe argumenten voor
de eenheid, de niet-waarneembaarheid en de onbeweeglijkheid
van het zijnde. Van zijn prozawerk
Περὶ φύσεως ἢ περὶ τοῦ ὄντος (De natuur of het
zijnde) zijn in het werk van de Aristoteles-commentator
Simplicius (6e eeuw nC) fragmenten met een
totale omvang van ca. 1000 woorden bewaard gebleven.
Lit. Fragmenten met duitse vertaling bij H. Diels/W. Kranz,
Die Fragmente der Vorsokratiker 111 (Zürich/Berlin 1964) nr.
30; met franse vertaling bij J. Zafiropulo,
L'école éléate.
Parménide, Zénon, Mélissos
(Paris 1950) 210-279; met italiaanse
vertaling: G. Reale, Melisso, Testimonianze e frammenti
(Florence 1970). - W. Nestle (PRE 15, 530-532). W.
Guthrie, A History of Greek Philosophy 2 (Cambridge 1965)
101- 118.
[Nuchelmans]